سه فيلسوف آذربايجان:

سهروردي، ودود تبريزي، رجب علي تبريزي

- اين مقاله به صورت سخنراني در آبان ماه 1355 در دانشگاه آذرابادگان ايراد و سپس متن آن در نشريه ادبيات و علوم انساني دانشگاه آذرابادگان، سال 29، شماره مسلسل 122 (تابستان 1356) چاپ شده است.

در آغاز سخن، خوشحالي خود را از اين كه پس از ساليان متمادي، با دعوت محبت آميز آقاي رئيس دانشگاه آذرابادگان، مجددا در تبريز هستم، به استحضارتان مي رسانم. نزديك به سي سال پيش، هنگامي كه براي اولين بار به تبريز آمدم، هنوز در اين شهر دانشگاهي نبود، اما مسلما همان وقت، چشم انداز اين آذربايجان، بدان گونه كه از قرن ها پيش بود، وجود داشت؛ سرزميني كه شما به جا و مناسب، شكل ايراني نام آن، آذرابادگان، همان نامي را كه فردوسي بدانش مي خواند (آتروپاتن يوناني ها) به آن باز داديد.

باري، منظر جغرافيايي اين «سرزمين آتشكده» از همان زمان در نظرم جلوه كرد، مقصودم آن چشم اندازي است كه در يافتن آن جز با ديده ي درون ميسر نيست. همين موضوع است كه مرا به انتخاب سه تن فيلسوف، يعني سهروردي، شيخ اشراق (سده دوازدهم)، ودود تبريزي (سده شانزدهم) انديشمند بلند پايه اشراقي كه تا اين زمان چندان شناخته نشده است، و ملا رجب علي تبريزي (سده هفدهم) پيشواي شاخه اي از مكتب اصفهان واداشت؛ فيلسوفاني كه هم اكنون دربارة رسالت ايشان به انديشه مي پردازيم. مي دانم كه ممكن است كسان ديگري نيز باشند، اما فكر مي كنم آنچه درباره اين سه فيلسوف خواهيم گفت، وجه امتيازي را كه به ميعاد با ايشان داده ايم، روشن خواهد كرد.

1 – سهروردي، شيخ اشراق (587 هجري = 1191 ميلادي)

پيش از همه از شهاب الدين يحيي سهروردي نام مي بريم كه وي را عموما شيخ اشراق مي خوانند. بي شك بر اساس مرزهاي رسمي تثبيت شده امروز، شهر سهرورد كه شيخ ما به سال 1155 در آن ديده به جهان گشود، دقيقا به آذربايجان تعلق ندارد. اما ميان نام اين سرزمين و طرح بزرگ سهروردي، پيوندي باطني موجود است. از اين گذشته، شهر مراغه نيز كه شيخ اشراق، تحصيلات دوران كودكي و سپس نوجواني خود را تا بيست سالگي در آن گذراند، سببي براي اين پيوند مي باشد. از اين رو ما نيز مي توانيم همراه شيخ به نظاره همان آسماني بپردازيم كه وي از اوان كودكي، سپهر درون خود را بر آن طرح افكند، و مراغه، خود از معبد شيز، تخت سليمان، آتشكده مقدس روزگار فرمانروايان ساساني چندان دور نيست. مي بينيم كه اين چشم انداز تا چه پايه شهودي است.

من در انديشه آن نيستم كه نظريه يك فيلسوف و سرانجام يك روحاني را با هر گونه علت و وضعيت ظاهري توجيه كنم. در اندرون هر يك از ما چيزي هست كه حتي برآمدن ما به اين جهان تقدم دارد، و نه تنها نتيجه به دنيا آمدن ما نيست، بلكه تمام ادراكات بيروني ما را از آغاز نظم داده و رهبري مي كند و موجب مي گردد كه ادراكات مذكور در مورد هر يك از ما آنچنان كه هستند، باشند.[2] اگر اين چنين نيست، پس چرا تنها يك شيخ اشراق بايد وجود داشته باشد؟ بنابراين مي گوييم: برعكس، درك ويژه شيخ ما از جهان است كه مفهوم استعاري و سمبوليك به اين سرزمين داده است.

به نظر من، يگانگي پيوند موجود ميان طرح بزرگ شيخ اشراق و مفهوم سرزمين آذربايجان، خود بازگو كننده اين وحدت نمونه براي ضمير ديني ايرانيان است. مي دانيد كه مفهوم مورد بحث، ذهن تاريخ نويسان ثبوتي، يعني كساني را كه تنها در بند اطلاعات مادي و ظاهري بوده و قادر به درك تاريخي به عنوان تاريخ استعاري نيستند، مشوب ساخته است؛ تاريخي كه زير پوشش كارهاي نمايان ظاهري، نويد دهنده حوادثي نامرئي باشد كه پيش آمده اند و در دنياي باطن و عالم ملكوت، جايگاه ويژه خود را دارند. حال آن كه درست همين تاريخ پنهان، تنها تاريخي است كه ميان معلومات خارجي به ظاهر متضاد، سازش و آشتي برقرار مي سازد.

اخبار موجود در اوستا جملگي گوياي آن اند كه صحنه ايراد مواعظ زرتشت (زَرُتُشترُه) خاور ايران زمين، يعني بلخ بوده است. اما از سوي ديگر، بسياري از روايات عهد ساساني و يا گزارش هاي ناشي از آن دوران، آذربايجان را به عنوان زادگاه زرتشت و جايگاه دعوت او، ستيغ هاي بلند البرز و حتي كوه سبلان را جايگاه تجارب شهودي اين پيامبر ايراني و ميعادگاه وي با مقدسان ناميرا، يعني اَمُهرُسپُندان يا فرشتگان آيين مزديسنا و شخص اَهورُه مزدا نشان مي دهند.

تداوم همين سنت در لابلاي مدارك دوران اسلامي ايران نيز به چشم مي خورد. يكي از آخرين مداركي كه خلاصه موضوع را به همين روال بازگو مي كند، فصلي است طويل از قطب الدين اشكوري، شاگرد ميرداماد (قرن هفدهم). بخش اول دايره المعارفي كه خود به آن محبوب القلوب نام داده است، حاوي زندگي نامه زرتشت آذربايجاني است.[3] البته توجيه اختلاف دو نظر مذكور، مشكل بزرگي است.

گمان دارم هوشمندانه ترين راه حل و راضي كننده ترين آن از جهت سادگي، اين باشد كه به نظام «هفت كشور» يا «هفت اقليم» ويژه نقشه كشي ايرانيان باستان مراجعه كنيم. هفت دايره با قطر برابر؛ دايره وسط، نشان دهنده آب و هوا يا اقليم مركزي است و در آن شش دايره ديگر قرار دارد كه با هم مماس اند و شش اقليم ديگر را نشان مي دهند[4] برخلاف نقشه هاي جغرافيايي ما، اين نظام داراي مختصات نيست و هم چنين با روش هايي كه در آنها مناطق مختلف، جاي ثابت و معين يافته است، هيچ گونه مناسبتي ندارد و هم چون مُندُلَه (نقشه كيهاني قديم هند) گرايش آن بيشتر به اين است كه الگو و قالب اساسي علم جغرافيا قرار گيرد. كافي است محوري قائم فرض كنيم كه از ميان اقليم مركزي عبور كند و بعد، سه كشور خاوري را چنان بچرخانيم كه روي بخش باختري منطبق گردد.

در اين جاست كه همه مكان هاي مقدس اقليم خاوري مي توانند در اقليم باختري، مشابه داشته باشند و شناسايي شوند. بدين سان، هم آواز با مغان دوره ساساني، زادگاه زرتشت پيامبر، محل نيايش و دعوت او را اين جا در آذربايجان مي يابيم؛ زيرا اين محل خاكي نيست كه به روح تقدس مي بخشد، بلكه بر عكس روح است كه محل ها را متبرك مي كند و آنها را به صورت «مكان هاي مقدس» در مي آورد؛ مكاني كه چارچوب الهام ها و جذبات او و تار و پود رواياتي است كه روح در آنها گذشته و آينده خود را به خويشتن مي نماياند.

لحظه اي پيش درباره «تاريخ استعاري» سخن گفتيم. جلوه تاريخ پيامبر ايراني، آن چنان كه در چشم انداز سرزمين آذربايجان جاي دارد، به نظر من اين گونه است و اين چشم انداز، خود بدان جهت استعاري است كه چيزي پنهان، نشاني اسرارآميز از وجود ناپيدا، از باطني كه «ظاهر» نماد آن است، در آن جاي داده شده است(و چنين است مفهوم اوليه لغت يوناني emblema)[5].

حال خود را در مراغه، مركز اين منظره جغرابيايي استعاري(كه صحت روايات مربوط به آن بر ما روشن شده است) قرار دهيم تا به اظهارات مطنطن و جسورانه شيخ اشراق جوان گوش فرا دهيم، اين اظهارات را در فصل بيست و دوم يكي از رساله هاي وي با عنوان كلمه التصوف مي يابيم:

در ميان پارسيان قديم، گروهي وجود داشت كه افراد آن را «حق» رهنمون بود و به كمك آن از عدل و انصاف پيروي مي كردند[6].

شيخ اشراق مي گويد:

معرفت‌شناسي: پيشينه‌وتعاريف‌

O با حضور دانشوران:آيت‌الله‌ محمد تقي مصباح يزدي حجت‌الاسلام‌ و المسلمين‌ غلامرضا فياضي،

دكتر محمد لِگن‌ هاوزن‌ و آقاي‌ مصطفي‌ ملكيان‌

آنچه‌ از منظر خوانندگان‌ فرهيختة‌ ذهن‌ مي‌گذرد، ويراستة‌ بخشي‌ از سلسله‌ نشست‌هاي‌ پژوهشي‌ - آموزشي‌ است‌ كه‌ با حضور استادان‌ و دانشوران‌ گرامي‌ حضرات: آيت‌الله‌ محمدتقي‌ مصباح‌يزدي‌ استاد برجستة‌ حوزة‌ علميه، حجت‌الاسلام‌ و المسلمين‌ غلامرضا فياضي‌ مدرس‌ متبحر حكمت‌ صدرايي‌ در حوزة‌ علمية‌ قم، دكتر محمد لِگن‌ هاوزن‌ مدرس‌ و انديشور و آقاي‌ مصطفي‌ ملكيان‌ مدرس‌ فاضل‌ دانشگاه، در مؤ‌سسه‌ امام‌ خميني‌ (حوزة‌ علمية‌ قم) به‌ منظور تبيين‌ تاريخي‌ و تطبيقي‌ مباحث‌ معرفت‌شناسي‌ براي‌ طلاب‌ حوزة‌ علمية‌ قم‌ تشكيل‌ يافته‌ است.

برخي‌ از مطالب‌ كه‌ در اين‌ گفت‌وگوها به‌ آنها اشاره‌ مي‌شود عبارتند از: اهميت، تاريخچه‌ و خاستگاه‌ معرفت‌شناسي، تمايز معرفت‌شناسي‌ از روان‌شناسي‌ ادراك‌ و وجودشناسي‌ علم، معناي‌ عام‌ و خاص‌ معرفت‌شناسي، اهميت‌ و موضوع‌ معرفت‌شناسي‌ در حكمت‌ اسلامي، همراه‌ بودن‌ مباحث‌ معرفت‌شناسي‌ با اغراض‌ سياسي، لزوم‌ توجه‌ به‌ گرايش‌هاي‌ فكري‌ نويسندگان‌ تاريخ‌ معرفت‌شناسي، موارد استعمال‌ واژه‌ اپيستمي‌ و تفاوت‌ آن‌ با واژة‌Knowledge ، اطلاقات‌ دوازده‌گانه‌ علم‌ در منابع‌ ديني‌ و حكمت‌ اسلامي، بيان‌ فهرستي‌ از مباحث‌ اساسي‌ و محوري‌ در معرفت‌شناسي‌ غرب‌ (تبيين‌ ماهيت‌ علم، ويژگيهاي‌ عالم، تعيين‌ ماهيت‌ معلوم، امكان‌ علم، گسترة‌ علم‌ و تقسيمات‌ علم).

فصلنامة‌ ذهن‌ با ستايش‌ از اين‌ گام‌ ارزنده‌ علمي‌ و سپاسگزاري‌ از مؤ‌سسه‌ امام‌ خميني‌ اين‌ مجموعه‌ را به‌ شما گراميان‌ تقديم‌ مي دارد

دوستان بقيه را در ادامه مطلب بخوانيد

تفسير خطبه البيان حضرت علي عليه السلام توسط دهدار شيرازي

گلشن راز شيخ محمود شبستري
تنبيهات حول المبدا والمعاد(ايه الله حسنعلي مرواريد ره)

نگاهي به پژوهشي در نسبت دين و عرفان     دكتر سعيد رحيميان

چكيده‌:
اين‌ مقاله‌ بر آن‌ است‌ كه‌ كتاب‌ پژوهشي‌ در نسبت‌ دين‌ و عرفان، تأليف‌ دكتر سيديحيي‌ يثربي‌ را نقادي‌ كند. ناقد معتقد است‌ كه‌ مؤ‌لف‌ كتاب، پيش‌ از هر چيز بايد تصوير روشني‌ از عرفان‌ و دين‌ ارائه‌ دهد؛ سپس‌ به‌ بررسي‌ نسبت‌ بين‌ آن‌ دو بپردازد؛ در حالي‌ كه‌ چنين‌ كاري‌ را انجام‌ نداده‌ است.

ناقد در ادامه‌ به‌ بعضي‌ از استنادهاي‌ كتاب‌ خدشه‌ مي‌كند.

موضوع‌ ارتباط‌ بين‌ دين‌ و عرفان، از جمله‌ مباحثي‌ است‌ كه‌ در فرهنگ‌ بشري‌ و تاريخ‌ انديشه‌ها سابقة‌ طولاني‌ دارد و به‌ صورت‌هاي‌ گوناگون‌ نزد متدينان‌ و عارفان‌ منسوب‌ به‌ هر دين‌ از جهت‌ نظم‌ و عمل‌ مورد توجه‌ بوده‌ است. چالش‌ها و تنش‌هاي‌ ميان‌ اهل‌ شريعت‌ و طريقت‌ هر ديني‌ را مي‌توان‌ از اين‌ بُعد پيگيري‌ كرد.
در اسلام‌ نيز اين‌ موضوع‌ مسبوق‌ به‌ سابقه‌اي‌ است‌ كه‌ آرايي‌ به‌ طور كامل‌ متفاوت‌ از قول‌ به‌ اتحاد دين‌ و عرفان‌ و وحدت‌ شريعت‌ و طريقت‌ گرفته‌ تا قول‌ به‌ تعارض‌ آن‌ دو و در نتيجه‌ تعريض‌ها، تفسيق‌ها و تفسيرهاي‌ متفاوت‌ را به‌ ياد مي‌آورد.
به‌ نظر مي‌رسد بخشي‌ از اين‌ چالش‌ها و تعارض‌ها از تلقي‌ خاصي‌ در باب‌ دين‌ و انحصار آن‌ به‌ بُعد خاص‌ از ابعاد گوناگون‌ دين3 يا از سوء تفاهمي‌ كه‌ در باب‌ رسالت‌ هر يك‌ از دو مقولة‌ دين‌ و عرفان‌ وجود دارد يا سوء تعبير اصطلاحات‌ به‌كار رفته‌ در عرفان، ناشي‌ شده‌ است.
به‌هرحال، به‌ انگيزة‌ بررسي‌ و نقد كتابي‌ با عنوان‌ پژوهشي‌ در نسبت‌ دين‌ و عرفان‌ به‌ قلم‌ دكتر سيديحيي‌ يثربي، نگارنده‌ بر آن‌ شد تا ابتدا، مقدمه‌اي‌ در روشن‌ ساختن‌ محل‌ بحث‌ و نظر گاه‌ خويش‌ در اين‌ باب‌ آورده، آن‌گاه‌ به‌ بحثي‌ در بررسي‌ برخي‌ نارسايي‌ها و نقاط‌ ضعف‌ اثر ياد شده‌ بپردازد.

براي آن‌كه دين و عرفان را با يكديگر مقايسه كنيم، بايد نخست تعريفي از اسلام و عرفان ارائه دهيم. اسلام ديني است استوار بر سه اصل توحيد، نبوت و معاد. اساس عرفان نيز اين است كه جهان دو رويه ظاهري و رويه باطني: كثرت و وحدت دارد. ديدگاه عرفاني بر اصولي چون وحدت وجود، نزول و صعود وجود، سلوك و مجاهده، فنا، كشف و شهود، رياضت، عشق و محبت و راز و رمز استوار است. زهد اسلامي زمينه‌ساز تصوف است و تصوف اسلامي نيز از تعاليم اديان و مكاتب پيرامونش اثر پذيرفته است. البته تعاليم قرآني و سنت نبوي در پيدايي مفهوم زهد نقش داشته‌اند. در ظاهر دين اسلام، دعوتي به اصول و مباني عرفان مشاهده نمي‌شود. جوانه‌هاي عرفان نيز به‌دست عارفاني چون رابعه عدويه تا حارث حماسبي شكوفا شد و در دوره بعد نيز از بايزيد بسطامي تا شبلي، به اوج و رشد رسيد. مرحله نظم و كمال عرفان هم با نوشته‌هاي كلابادي و مكي و ابن عربي و مولوي صورت پذيرفت و پس از آن با صدرالدين قونيوي تا ابن حمزه فناري به مرحله شرح و تعليم رسيد.  بقيه را در ادامه مطلب بخوانيد 

از همه دوستان عزيز خواهشمندم نظراتشون رو در مورد اين بحث يعني در تغاير دين وعرفان را در قسمت نظرات يا در صورت طولاني بودن به ايميل بنده حقير ارسال كنندتا در اين قسمت قرار گرفته ومورد بحث قرار بگيرد كه فعلا دونفر نظر نوشته اند كه در اينجا قرار ميگيرد و اما ايميل بنده حقير براي ارسال نظراتتون : gobadlu@gmail.com البته اين مقاله نوشته دكتر يحيي يثربي مي باشد كه قبلا هم مقاله اي از ايشان به عنوان عرفان در وبلاگ قرار دادم دوستان مي تونن با كليك كردن در اينجاان مقاله رو هم بخونن اميدوارم نتايج اين بحثها براي همه دوستان مفيد واقع شود ضمنا در ادامه مطلب مقاله ديگري از دكتر ديناني وهمچنين مطلبي از ايه الله سيدان در مورد مكتب تفكيك جايگاه عقل و عرفان ودين قرار دادم چنانكه مي دانيد اين دو مكتب در مقابل هم قرار گرفته اند يعني مكتب تفكيك كساني كه عرفان وفلسفه رو جدا از دين مي دانند وكساني كه دين وعرفان وفلسفه رو يك چيز مي دانند   موفق باشين

سوره فاتحه نخستين سوره اى است كه به صورت كامل بر پيامبر نازل گرديده است . در آغـاز بعثت كه جبرئيل بر پيامبر فرود آمد و آداب وضو و نماز را برابرمرسوم شريعت اسلام به او آمـوخـت , ايـن سوره نازل شد ((1)) . نيز در اسلام هيچ نمازى بدون سوره حمد نيست لا صلاه الا بفاتحه الكتاب ((2)) . ايـن سـوره مـكـى اسـت و از جهت ترتيب نزول - كه بر پايه آيات آغازين سوره ها تعيين مى شود - پنجمين سوره است . در سـوره حـجـر از ايـن سـوره با نام سبع مثانى ياد شده و فرموده است : ولقدآتيناك سبعا من الـمـثـانـى والقرآن العظيم .
اين نامگذارى از آن روست كه اين سوره داراى هفت آيه كوتاه و قابل تكرار در تلاوت است , بويژه در نمازهاى روزانه كه بايد تكرار شود.
درباره شرافت و منزلت اين سوره روايات بسيارى رسيده است , ازجمله : جابر بن عبداللّه انصارى مى گويد, پبامبر (ص ) به من فرمود: آيا مى خواهى برترين سوره ها را به تو بـشناسانم .
عرض كردم : آرى .
فرمود: سوره حمداست كه ام الكتاب به شمار مى رود ((3)) . يعنى همه اهداف كلى قرآن درآن خلاصه شده است . اين سوره در سه بخش تنظيم شده است : 1 . تمجيد و ثناى الهى : الحمدللّه رب العالمين . الرحمن الرحيم . مالك يوم الدين . 2 . اظهار كمال انقطاع : اياك نعبد واياك نستعين . 3 . عرض نياز: اهدنا الصراط المستقيم ... تا آخر سوره . امام صادق (ع ) مى فرمايد: السوره التى اولها تحميد, و اوسطها اخلاص و آخرها دعا, سوره الحمد ((4)) . در واقـع ايـن سـوره نـوعى تربيت عملى است كه بندگان شايسته در پيشگاه قدس الهى , چگونه درخـواسـت خـود را عـرضه كنند. در آغاز, تمجيد وثناگويى شايسته مقام عظمت پروردگار, و سپس اظهار عبوديت و فقر محض در پيشگاه معبود و غنى على الاطلاق , و سرانجام نياز به درگاه او كـه تـنـهادرخواست عنايت خاص حضرت حق است .

بقيه را در ادامه مطلب بخوانيد

بـيو گـرافـي استاد شهـريار  

به قـلم جـناب آقاي زاهـدي دوست استاد

اصولاً شرح حال و خاطرات زندگي شهـريار در خلال اشعـارش خوانده مي شود و هـر نوع تـفسير و تعـبـيـري کـه در آن اشعـار بـشود به افسانه زندگي او نزديک است و حقـيـقـتاً حيف است که آن خاطرات از پـرده رؤيا و افسانه خارج شود. 

گو اينکه اگـر شأن نزول و عـلت پـيـدايش هـر يک از اشعـار شهـريار نوشـته شود در نظر خيلي از مردم ارزش هـر قـطعـه شايد ده برابر بالا برود، ولي با وجود اين دلالت شعـر را نـبايد محـدود کرد.

شهـريار يک عشق اولي آتـشين دارد که خود آن را عشق مجاز ناميده. در اين کوره است که شهـريار گـداخـته و تصـويه مي شود. غالـب غـزلهـاي سوزناک او، که به ذائـقـه عـمـوم خوش آيـنـد است، يادگـار اين دوره است. اين عـشـق مـجاز اسـت کـه در قـصـيـده ( زفاف شاعر ) کـه شب عـروسي معـشوقه هـم هـست، با يک قوس صعـودي اوج گـرفـتـه، به عـشق عـرفاني و الهـي تـبديل مي شود. ولي به قـول خودش مـدتي اين عـشق مجاز به حال سکـرات بوده و حسن طبـيـعـت هـم مـدتهـا به هـمان صورت اولي براي او تجـلي کرده و شهـريار هـم با زبان اولي با او صحـبت کرده است. 

بعـد از عـشق اولي، شهـريار با هـمان دل سوخـته و دم آتـشين به تمام مظاهـر طبـيعـت عـشق مي ورزيده و مي توان گـفت که در اين مراحل مثـل مولانا، که شمس تـبريزي و صلاح الدين و حسام الدين را مظهـر حسن ازل قـرار داده، از دوستـان با ذوق و هـنرمـنـد خود نـرد عـشق مي بازد. بـيـشتر هـمين دوستان هـستـند که مخاطب شعـر و انگـيزهًَ احساسات او واقع مي شوند. از دوستان شهـريار مي تـوان مرحوم شهـيار، مرحوم استاد صبا، استاد نـيما، فـيروزکوهـي، تـفـضـلي، سايه و نگـارنده و چـند نـفر ديگـر را اسم بـرد. 

بقيه را در ادامه مطلب بخوانيد

اشعاري از استاد با صداي خودشان

شعر1                شعر2                  شعر3

فلسفه کاربردی چیست‌؟

بحث درباره فلسفه کاربردی را می‌توان با این سوال ساده و مهم آغاز کرد که فلسفه به چه درد می‌خورد؟

پاسخ ساده و البته مهم این است که فلسفه به هیچ دردی نمی‌خورد. چون فلسفه قادر به حل هیچ مسأله عینی ‌objective نیست و نمی‌تواند به حل آن کمک کند. چون هر مشکلی راه‌حل خود را دارد و باید از همان راه‌حل خاص خود مشکلش را رفع کند. ‌ این تلقی از فلسفه موجب دو نوع نگاه انحرافی نسبت به خود فلسفه شده، نگاه انحرافی اول این است که فلسفه دون‌پایه است، تفکر فلسفی اتلا‌ف وقت و نهایتأ برای پر کردن برخی اوقات فراغت است، نگاه انحرافی دوم در مواجهه با نگاه اول شکل می‌گیرد یعنی تفکر دفاع از فلسفه. دفاع از مقام فلسفه به همان اندازه دون پایه دانستن فلسفه غلط و موجب وهن فلسفه است. از راسل پرسیدند فلسفه چیست؟ جواب طنزآمیز و البته هشیارانه‌ای داد و گفت: فلسفه آن چیزی است که در گروه فلسفه دانشگاه‌ها درس می‌دهند.

با این حال راسل می‌دانست که تقسیم فلسفه به آکادمیک و غیر‌آکادمیک فاقد اعتبار است چرا که تفکر فلسفی همه جا حضوردارد، خود او بود که بعداً و این بار غیرطنزآمیز درمورد فلسفه چنین گفت: فلسفه آن‌طور که من می‌فهمم، اساساً، تحلیل منطقی و پس از آن ترکیب منطقی است... مهم‌ترین کار فلسفه نقد و وضوح بخشی به مفاهیمی است که از روی عادت و بدون نقد و ارزیابی، پایه‌ای تلقی شده و پذیرفته می‌شود (‌راسل /۱۹۵۶/صفحه ۳۴۱.) ‌

بقيه را در ادامه مطلب بخوانيد

ولادت با سعادت منجي عالم بشريت وقطب عالم امكان مهدي منتظر حجه ابن الحسن العسگري عليه السلام را خدمت همه منتظران ظهور تبريك عرض ميكنم

حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله:

«اَلْمَهْدِىُّ مِن وُلْدى، اِسْمُهُ اِسْمى و كُنْيَتُهُ كُنْيَتى.»(2)

«مهدى از فرزندان من نامش نام من و كنيه اش كنيه من است.»

او كه ذخيره الهى براى تحقق بخشيدن به وعده هاى قرآن(3) و آرمان رسول الله صلى الله عليه و آله است، چه زيباست كه نام نامى او به اسم سامى آن حضرت باشد.

نه تنها احياگر كتاب و سنّت اوست، بلكه نام او را نيز زنده خواهد ساخت و بر سينه جاودانه تاريخ حك خواهد كرد، و تنها او شايسته است هم نام و هم كنيه پيامبر باشد، و براى ديگران روا نيست كه اين دو را با هم بر خويش بگذارند.

اگر چه اين لباس فقط بر قامت آن عزيز جلوه نمائى مى كند كه هم نام و هم كنيه آن رسول بزرگ الهى باشد، و تنها اوست كه خيمه دين محمّدى را بر فراز گيتى بر پاى مى كند، اما تمام اجداد طاهرين ايشان براى تحقق اين آرمان مقدس، سعى بليغ و جهاد بى دريغ داشته اند و شايد به همين مطلب اشاره فرمود حضرت.... عليه السلام :

«اَوَّلُنا مُحَمَّدٌ وَ آخِرُنامَحَمَّدٌ وَ اَوْسَطُنا مُحَمَّدٌ وَ كُلُّنا مُحَمَّدٌ»